17 września 1939 r. w wyniku podpisanego paktu Ribbentrop-Mołotow Armia Czerwona wkroczyła na terytorium Polski.
Atak nastąpił bez formalnego wypowiedzenia wojny, gdy Wojsko Polskie walczyło już z Niemcami.
Okupant rozpoczął represje wobec polskich urzędników, wojskowych, policjantów i przedstawicieli inteligencji. Setki tysięcy obywateli Polski zostało aresztowanych i deportowanych w głąb ZSRR.
Wkroczenie Armii Czerwonej doprowadziło do podziału Polski między Niemcy i ZSRR. Rozpoczął się IV Rozbiór Polski
Przemyskie obchody 87. Rocznicy agresji sowieckiej na Polskę i Dzień Sybiraka rozpoczęły się uroczystą Mszą św. odprawioną w kościele o.o. Karmelitów Bosych pod przewodnictwem Metropolity Przemyskiego ks. bp Adama Szala. Hierarcha na wstępie powiedział: „Drodzy Bracia i Siostry wspominając te bolesne wydarzenia związane z wrześniem 1939 r. i w latach następnych, które pochłonęły życie wielu ludzi, nie tylko wojskowych, ale także wielu świeckich myślimy o ofierze, którą złożyli za Ojczyznę. Jan Paweł II mówił o potrzebie modlitwy o pokój. Wiemy co się dzieje nie daleko nas. Módlmy się o zachowanie pokoju i sprawiedliwości w naszej Ojczyźnie i współczesnym świecie.
Okoliczną homilię wygłosił ks. prałat płk Władysław Kozicki:
Część patriotyczna odbyła się w strugach deszczu przy pomniku poświęconym „Zesłańcom Sybiru i Ofiarom Katynia” z udziałem Kompanii Honorowej z 20. PBOP, Pocztów Sztandarowych, Władz Powiatowych i Miejskich, kombatantów i obecnych Sybiraków rozpoczęła się od odegrania Hymnu Państwowego, podniesieniem Flagi Państwowej i Hymnu Sybiraków.
Okolicznościowy wiersz pt.: „Jest taka data” Mariana Jonkajtysa odczytała Izabela Kardasińska a modlitwę za Ofiary sowieckich represji poprowadził ks. kom. por Tomasz Koczy Kapelan Garnizonu Przemyśl. Okolicznościowy list do uczestników uroczystości skierowała Prezes przemyskiego Oddziału Związku Sybiraków Pani Stanisława Żak. Napisała w nim m.in. „Dla nas, Sybiraków, pamięć o tamtych wydarzeniach ma wymiar szczególny i osobisty. Sowiecka agresja rozpoczęła tragiczny rozdział historii setek tysięcy polskich rodzin – naszej tragedii. Aresztowania, wywózki na Sybir i do Kazachstanu, rozdzielanie rodzin, głód, choroby, niewolnicza praca i życie w nieludzkich warunkach stały się doświadczeniem naszych Rodaków. Dzisiaj, kiedy możemy żyć w wolnej i suwerennej Polsce, tym bardziej powinniśmy doceniać wartość niepodległości, wolności i pokoju. Pamiętając o tych, którzy cierpieli i ginęli za Ojczyznę, uczmy młode pokolenia szacunku do historii oraz odpowiedzialności za los naszej wspólnoty. Niech nasza dzisiejsza obecność będzie wyrazem wdzięczności dla Ofiar i hołdu dla Bohaterów. Niech będzie również świadectwem, że pamięć o polskich losach na Wschodzie nie zaginie”. List odczytał potomek Sybiraków Pan Łukasz Sztolf.
Podczas uroczystości głos zabrał Wicestarosta Przemyski Pan Jan Janusz. Powiedział: „Drodzy Sybiracy, kombatanci, Szanowni państwo młodzieży i żołnierze. Wasze zdrowie jest cenne. Chwilę czoła przed tymi, którzy przeżyli ten czas najazdu, napaści Rosji sowieckiej. Trzeba o tym pamiętać, trzeba wychowywać pokolenie w duchu odpowiedzialności, gotowości. trzeba dużo wysiłku i potu żołnierzy, aby byli gotowi bronić Ojczyzny, kiedy zajdzie taka potrzeba”.
Przewodniczący Rady Miejskiej Przemyśla, w obliczu wydarzeń dnia dzisiejszego i syren alarmowych powiedział m.in.: „…Jak do tej pory, przez trzy ostatnie lata spadały drony, które leciały w kierunku Polski i też zostawały zestrzelone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do tej pory nie przychodziły żadne alerty i nie było żadnych alarmów. W dniu dzisiejszym rozpoczął się wielki alarm syreny. Nasza młodzież w szkołach i nie tylko młodzież, emeryci, mieszkańcy naszego miasta, pracownicy urzędów wpadli w wielką panikę. Nie jesteśmy w ogóle przygotowani do jakiejkolwiek obrony. Może najpierw to kieruje do rządzących, trzeba rozpocząć od przygotowania narodu”.
Zastępca Prezydenta Miasta Przemyśla w swoim wystąpieniu powiedział: „Wspominamy czas, kiedy to Rzeczpospolita stanęła samotnie wobec agresji ze strony już dwóch totalitaryzmów. Początek września 1939 roku przyniósł cierpienie, zgliszcza i ofiarę tysięcy istnień. Kilkanaście dni później, 17 września otrzymaliśmy kolejny cios, który już przekreślił nadzieje naszych rodaków na obronę Ojczyzny i rozpoczął gehennę tysięcy rodzin wywożonych na Sybir, brutalnie wyrwanych ze swoich domów, brutalnie wyrwanych z Ojczystej ziemi. Dlatego ta dzisiejsza uroczystość jest jak światło, które rozprasza ciemność zapomnienia, które przypomina nam, że naród, który nie pamięta o swojej historii, z każdym kolejnym dniem traci cząstkę swojej tożsamości. W imieniu Prezydenta Miasta Przemyśla chciałbym bardzo serdecznie podziękować Państwu za obecność. Dziękuję, że razem wspólnie możemy oddać hołd ofiarom agresji sowieckiej i Sybirakom, pamiętając nie tylko o ich cierpieniu, ale też o ich odwadze i sile, która pomagała im trwać nawet w tych trudnych momentach.
Na koniec podziękuję wszystkim, którzy zaangażowali się w przygotowanie tej pięknej uroczystości”.
Po wystąpieniach Pan Marcin Orłoś odczytał Apel Sybiraków. Na zakończenie uroczystości został odczytany Apel Pamięci i oddana salwa honorowa. Delegacje złożyły kwiaty i zapalone znicze przy pomniku.
Zarząd Oddziału Związku Sybiraków bardzo dziękuje wszystkim za udział w uroczystości, w szczególności Sybirakom, kombatantom, przedstawicielom parlamentarzystów, władz powiatowych i miejskich, grupie rekonstrukcyjnej, pocztom sztandarowym, młodzieży, mieszkańcom miasta.
Tekst: Marian Boczar
Zdjęcia: Katarzyna Boczar
Galeria wszystkich zdjęć: https://photos.app.goo.gl/A8A9j1AFtYZESs7Z6
