W tym roku wypada 235. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja. Przyjęta przez Sejm Czteroletni w 1791 roku ustawa zasadnicza była pierwszym w Europie i drugim na świecie aktem prawnym regulującym organizację władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli. Polska jako pierwsza w Europie wprowadziła trójpodział władzy i ograniczyła nadużycia władzy królewskiej.
Konstytucja 3 maja była silnym impulsem do rozwoju świadomości obywatelskiej i poczucia jedności narodowej, pobudzając społeczny entuzjazm w sprawie reform i przyszłości państwa. Stała się wzorem dla innych państw, inspirując reformy polityczne w Europie i na świecie, a także wzmacniając wizerunek Polski jako nowoczesnego i demokratycznego państwa.
Święto 3 Maja zostało przywrócone w II Rzeczypospolitej Polskiej w kwietniu 1919 roku. Zdelegalizowane przez okupantów niemieckich i sowieckich podczas II wojny światowej, zakazane było również w PRL. Od 1990 roku 3 Maja ponownie jest oficjalnym świętem narodowym Polaków.
Tegoroczne obchody rozpoczęły się uroczystą Mszą św. odprawioną w Bazylice Archikatedralnej, której przewodniczył i kazanie wygłosił bp Stanisław Jamrozek. W skierowanym słowie powiedział:
„Ewangelia dzisiejsza zawiera krótki fragment mowy Jezusa z Wieczernika. Uczniowie są zasmuceni, ponieważ ich mistrz zapowiada swoje odejście do domu ojca Ale Pan ich pociesza i zapewnia, że także dla nich jest miejsce w niebie, a ono jest celem naszej ziemskiej wędrówki. Jezus poszedł tam przed nami i teraz razem z Najświętszą Maryją Panną, aniołami i świętymi oczekuje nas. Jesteśmy wyzwani, żeby naśladować Jezusa, a to naśladowanie oznacza zrozumienie tajemnicy Jego osoby i misji. Poznanie Go jest najważniejszym dziełem naszego życia”.
Hierarcha zwrócił uwagę, że:
„Konstytucja 3 maja, której rocznicę obchodzimy, była dokumentem mówiącym bardzo wiele o godności każdego człowieka, każdego z obywateli Rzeczypospolitej. Choć zaakcentowano w niej pozycję szlachty, gwarantując jej przyznane dawniej przywileje, to zauważono także mieszczan i chłopów. (…) Pan Bóg boleje, kiedy niszczony jest duch polskości w naszych szkołach, kiedy wyrzuca się z niej religię. Konstytucja 3 maja wzywa do troski o ojczyznę. (…) Życzmy sobie, żeby Pan nam błogosławił, żeby Ojczyznę otaczał opieką i Matka Najświętsza, żeby też za nami orędowała„.
W patriotycznej modlitwie liczny udział wzięli mieszkańcy miasta, kombatanci, poczty sztandarowe, służby mundurowe, władze powiatu i miasta różnych szczebli i harcerze.
Po eucharystii część patriotyczna odbyła się na wzgórzu zamkowym przy obelisku upamiętniającym powstanie Konstytucji 3 Maja. Rozpoczęła się od wciągnięcia Flagi państwowej na maszt i odśpiewaniem Hymnu Państwowego. Podczas uroczystości głos zabrali: Poesł na Sejm RP Marek Kuchcińsski:
„Dzisiaj spotykamy się, jak co roku od 1990 roku, od 36 lat, przed kamieniem upamiętniającym Konstytucję 3 Maja. Rocznicę 235 uchwalenia Konstytucji, co miało miejsce w 1791 roku. Warto w tym miejscu przypomnieć okoliczności powstania tego pomnika. Jego pomysłodawcą był doktor Leonard Tarnawski. Pomnik został odsłonięty w 100. rocznicę uchwalenia Konstytucji w 1891 roku. Doktor Leonard Tarnawski był wcześniej powstańcem styczniowym, a 28 lat później był posłem w I Sejmie wybieranym w 1919 roku po odzyskaniu niepodległości i członkiem Sejmowej Komisji Konstytucyjnej. Na tym pomniku widnieją cztery nazwiska współtwórców Konstytucji jako przedstawicieli różnych sił politycznych, środowisk, które pracowały w tamtym czasie 235 lat temu nad Konstytucją 3 Maja”.
Poseł na Sejm RP Marek Rząsa:
„Szanowni Państwo, święto Konstytucji 3 maja jest dobrym momentem, aby spróbować definiować to, co nas, Polaków, wyróżnia na tle innych narodów. To ofiarność, konsekwencja, odwaga, solidarność, ale też bardzo niezwykła cecha, umiejętność jednoczenia się wtedy, kiedy tego wymaga sytuacja. Historia niejednokrotnie pokazała, że Polacy potrafią się jednoczyć w takich momentach”.
Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego Piotr Pilch:
„W 1792 roku społeczeństwo wiedziało jak ważny jest to dokument. To święto odbyło się jeden raz bardzo uroczyście. Później przez kolejne lata, dziesiątki lat, było zakazane wspominanie o konstytucji. Pod zaborami w Polsce nie było takiej możliwości, żeby świętować, aczkolwiek ta data funkcjonowała w rodzinach, w kościołach, wielokrotnie się pojawiała. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległość w 1918 roku jednym z pierwszych uchwalonych świąt było święto konstytucji 3 maja i w okresie międzywojennym pięknie świętowano.
Od 1951 roku władze komunistyczne zakazały świętowania rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Musimy przekazywać tą historię kolejnym pokoleniom, żebyśmy dbali o to, co dla naszych przodków było najważniejsze, a co powinno wyznaczać nasze cele i zadania na przyszłość”.
Radny Semniku Województwa Podkarpackiego Mirosław Majkowski:
„Należy wspomnieć kilka dat i wydarzeń, które bezpośrednio wiążą się również z czasami dzisiejszymi, jeżeli poszukamy tych właśnie analogii. Już od 1717 roku Rzeczypospolita znalazła się pod pełnym protektoratem rosyjskim. Rosja miała pełną kontrolę nad całą Polską, nad całą Rzeczpospolitą i pod każdym względem panowała militarnie i politycznie. Dyspozycje dla polskich posłów jak mają głosować, czy mają zrywać sejmy, czy nie zrywać sejmów płynęły przez ambasadorów nie tylko rosyjskiego, ale również pruskiego i austriackiego w odpowiednim czasie. Następuje otrzeźwienie wśród naszych ówczesnych elit politycznych, że sytuacja jest katastrofalna. Następują reformy, następuje spotkanie Stanisława Augusta Poniatowskiego z Carycą Katarzyną II w Kaniowie, która zgadza się na ograniczone reformy Rzeczypospolitej. Ale te reformy są niezbędne do naprawiania chorego państwa. Sejm Czteroletni uchwala wiele ustaw, które są potrzebne i idą w kierunku uzdrowienia Rzeczypospolitej”.
Wicestarosta Przemyski Jan Janusz:
„Co bezpośrednio doprowadziło do upadku państwa? Chciwość ludzka, chęć zysku, warcholstwo pycha to doprowadziło do upadku pierwszej Rzeczpospolitej. Dzisiaj mamy konstytucję, która jest pełna od 29 lat, obowiązuje nas. Jest to kompromis wypracowany też przez naszych przedstawicieli w Sejmie i ona obowiązuje. I myślę, że większość z nas, a może wszyscy, albo większość Polaków doskonale to rozumie. Jest trójpodział władzy. Władza uchwałodawcza, wykonawcza i sądownicza. Jakoś elity nie mogą tego zrozumieć. Trzeci maj to ciąg świąt, bo świętujemy cały weekend. Ale to też trzeba wspomnieć, że jest też Święto Królowej Polski. I to chyba jest najwyższy nasz atut, największa nasza opora w tych trudnych chwilach. Bo te chwile były i będą. Szanownym Państwu wszystkim, nam tutaj zgromadzonym, naszym rodakom życzę radosnego świętowania, świąt majowych”.
Prezydent Miasta Przemyśla Wojciech Bakun:
„Wielu rozmówców przede mną przedstawiało historię. Myślę, że my ją znamy. Być może każdy troszeczkę inaczej, bo jesteśmy różni. Być może mamy inne poglądy polityczne i też niektóre sprawy oceniamy inaczej niż nasz sąsiad, niż nasz przyjaciel, niż ktoś stojący obok. Mimo to wszyscy jesteśmy Polakami i to nas powinno łączyć, a nie dzielić. Jako Polacy, jako my wszyscy, jako przemyślanie, myślmy o tym i budujmy społeczeństwo i naród zjednoczony. Słabym narodem, narodem podzielonym, narodem skłóconym rządzi i manipuluje się najłatwiej.
Jeżeli uczymy się historii, jeżeli poznajemy historię, to nie tylko dlatego, żeby dostać dobrą ocenę w szkole, to nie tylko dlatego, że mamy taką pasję, to nie tylko, że lubimy poznawać dawne dzieje i naszych przodków. Poznawajmy historię po to, żeby wyciągać z niej lekcje na przyszłość. Szanowni Państwo, z okazji dnia 3 maja wszystkim nam, Polakom życzę radosnego świętowania wolnej, niepodległej Polski i niech taka będzie na zawsze”.
Dla uczczenia tego wydarzenia został odczytany Apel Pamięci i oddana salwa honorowa. Na zakończenie przybyłe delegacje złożyły kwiaty i zapalone znicze przed obeliskiem.
Kompanię Honorową wystawiła 20. Przemyska Brygada Obrony Terytorialnej.
Uroczystość uświetniła Salezjańska Orkiestra Dęta „Augustino”.
Galeria zdjęć: https://photos.app.goo.gl/gjgXiJ8T1RTYkJTB8
